ความคิดสร้างสรรค์ (Creative
Thinking)
ความคิดสร้างสรรค์ คือ
กระบวนการคิดของสมองซึ่งมีความสามารถในการคิดได้หลากหลายและแปลกใหม่จากเดิม
โดยสามารถนำไปประยุกต์ทฤษฎี หรือหลักการได้อย่างรอบคอบและมีความถูกต้อง
จนนำไปสู่การคิดค้นและสร้างสิ่งประดิษฐ์ที่แปลกใหม่หรือรูปแบบความคิดใหม่
ซึ่งความคิดสร้างสรรค์
ควรจะประกอบไปด้วย 3 ประการ คือ
1. สิ่งใหม่ (new,
original) เป็นการคิดที่แหวกวงล้อมความคิดที่มีอยู่เดิม
ที่ไม่เคยมีใครคิดได้มาก่อน ไม่ได้ลอกเลียนแบบใคร แม้กระทั่งความคิดเดิม ๆ ของตนเอง
2. ใช้การได้ (workable)
เป็นความคิดที่เกิดจากการสร้างสรรค์ที่ลึกซึ้ง
และสูงเกินกว่าการใช้เพียง "จินตนาการเพ้อฝัน" คือ
สามารถนำมาพัฒนาให้เป็นจริง และใช้ประโยชน์ได้อย่างเหมาะสม
และสามารถตอบสนองวัตถุประสงค์ ของการคิดได้เป็นอย่างดี
3. มีความเหมาะสม
เป็นความคิดที่สะท้อนความมีเหตุมีผล ที่เหมาะสม และมีคุณค่า
ภายใต้มาตรฐานที่ยอมรับกันโดยทั่วไป
ความคิดสร้างสรรค์เป็นลักษณะความคิดแบบอเนกนัย (Divergent
Thinking) คือการคิดหลาย ๆแง่หลาย ๆ ทาง คิดให้มากที่สุดเท่าที่จะนึกได้
เป็นการมองปัญหาในแนวกว้างเหมือนกับแสงอาทิตย์ที่แผ่รัศมีออกรอบด้าน
คนที่มีความคิดสร้างสรรค์นั้นจะเป็นคนที่มี
1. ความคิดริเริ่ม (Originality) คือมีความคิดที่แปลกใหม่ต่างจากความคิดธรรมดาของคนทั่ว ๆ ไป
2. มีความคิดคล่องแคล่ว (Fluency) คือสามารถคิดหาคำตอบได้อย่างคล่องแคล่วว่องไว รวดเร็ว และได้คำตอบมากที่สุดในเวลาที่จำกัด (วิธีการ/รูปแบบ-วัสดุ/อุปกรณ์หลากหลาย)
3.
4. มีความคิดละเอียดลออ (Elaboration)
คือการคิดได้ในรายละเอียดเพื่อขยายหรือตกแต่งความคิดหลักให้ได้ความหมายที่สมบูรณ์ยิ่งขึ้น
- ยกตัวอย่าง "การวาด" ให้เด็กได้วาดหลากหลายในเรื่องของวัสดุอุปกรณ์ เช่น ดินสอ สีเทียน สีน้ำ แล้วให้เด็กสังเกต ความแตกต่าง เปรียบเทียบ เลือกสรุป เป็นความรู้ใหม่ โดยวาดใส่กระดาษหรือผ้า เป็นต้น
- ยกตัวอย่าง "หน่วยแมลง" มีหัวข้อดังนี้
- ชนิด
- ลักษณะ
- การดำรงชีวิต
- ประโยชน์
- ข้อควรระวัง เป็นต้น
โดยบูรณาการให้ได้ประสบการณ์ทั้ง 4 ด้าน คือ ด้านร่างกาย อารมณ์-จิตใจ สังคม และสติปัญญา (สติปัญญานี้จะแบ่งเป็นด้านสร้างสรรค์... ศิลปะ และเหตุผล... วิทย์/คณิต)
"ครู" มีหน้าที่ที่จะต้องรับฟังความคิดเห็น ยอมรับความแตกต่าง และแนะนำแนวทางในสิ่งที่ดี ว่าคืออะไร
- ต่อไป อาจารย์ก็ให้ทำกิจกรรมที่ส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ผ่านงานศิลปะ โดยแบ่งออกเป็น 4 ฐาน เกี่ยวกับหน่วยแมลง
ฐานที่ 1 เป่าสี ให้เป็นวงกลม
และเป็นรูปเกี่ยวกับแมลง
ฐานที่ 2 สร้างงานศิลปะให้เป็นของเล่น
ที่บูรณาการวิทยาศาสตร์
(ระฆังจากจานกระดาษ)
ฐานที่ 3 ประดิษฐ์ผีเสื้อจากกระดาษ
ฐานที่ 4 การประดิษฐ์แมลงจากแกนกระดาษทิชชู
การนำความรู้ไปประยุกต์ใช้
- จากกิจกรรมทุกฐาน เราสามารถนำไปจัดประสบการณ์เพื่อพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ให้แก่เด็กปฐมวัยได้
- การเตรียมตัวเป็น "ครู" อาจารย์ให้ความรู้ว่า ครูจะต้องคิดเชื่อมโยง อำนวยความคิดสะดวก ไม่ปิดกั้นความคิดของเด็ก ถ้าครูคิดแค่นั้นพอ เด็กก็จะคิดแค่นั้นพอ
- การใช้คำพูด ถ้าเด็กทำผลงานออกมาไม่เหมือนเพื่อน เราต้องให้กำลังใจ ห้ามดุหรือพูดคำที่ทำให้เด็กรู้สึกไม่ดี เพราะงานของเด็กไม่มีผิดถูก เช่น งานของหนูแบบนี้ก็น่าสนใจนะคะ ครั้งหน้าลองทำแบบนี้ดู จะได้ดียิ่งขึ้นนะคะ เป็นต้น
- แกนทิชชู = วิธีการที่แตกต่าง คือ ลักษณะที่ต่าง เช่น ปีก ตัว สี และการทำมุมของเส้นเชือก ส่งแรงให้แกนทิชชูดันสูงขึ้น
การประเมินผล
ประเมินตนเอง : ตั้งใจ และสนุกกับการทำกิจกรรม ช่วยเหลือเพื่อน เมื่อเพื่อนไม่เข้าใจ
ประเมินเพื่อน : เพื่อน ๆ สนุก กระตือรือร้นในการทำกิจกรรม และมีผลงานหลายรูปแบบที่สวยงาม ที่จะสามารถแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันได้
ประเมินอาจารย์ : อาจารย์ให้คำแนะนำดีมาก และอำนวยความสะดวกด้านวัสดุอุปกรณ์ในการทำกิจกรรม
